:: CIETRZEW  (Lyrurus tetrix) ::

 

     
Cietrzew  (Lyrurus tetrix)

Stary cietrzew-kogut ma suknię czarną z fioletowo-niebieskim, metalicznym połyskiem, jedynie w połowie skrzydeł widnieje wąski, biały pasek i na barku przy tułowiu biały trójkąt zwany lustrem. Młody kogut ma grzbiet brązowy. Ogon, czyli lira, czarny, charakterystyczny przez to, że 1-2 boczne sterówki, a u starych kogutów 4, wygięte są haczykowato na zewnątrz. Podogonie białe, czasem nakrapiane podłużnymi, czarnymi cętkami. Nad oczami czerwone korale, które w okresie toków nabrzmiewając schodzą się prawie ze sobą. Dziób czarny. Nogi siwo-brązowe, upierzone aż po palce . Również palce, podobnie jak u głuszca, mają drobne pióreczka, które w okresie zimy pomagają w chodzeniu po śniegu. W okresie lata (lipiec, sierpień) młody kogut ma na głowie i szyi upierzenie brązowawe, podobnie jak kura.


 

Kura - cieciorka jest upierzona zupełnie inaczej niż kogut - jest ona brązowo-szara, znaczona czarnymi i rdzawymi plamami. 




 
    Jaka jest wielkość cietrzewia?

Długość cietrzewia wynosi około 60 cm, ogon około 20 cm, rozpiętość skrzydeł do 100 cm, masa do 1,5 - 2 kg. Kura jest mniejsza od koguta, długość jej wynosi około 50 cm, rozpiętość skrzydeł około 80 cm, a masa do 1 kg.

 

W jakich warunkach terenowych przebywa cietrzew?

Cietrzew bytuje na terenach lesistych, krzaczastych i podmokłych, zarośniętych brzeziną i olszyną. Nie lubi zwartych, jednowiekowych i jednogatunkowych lasów. Najchętniej przebywa na wypaleniskach, w zniszczonych lasach, nieregularnie zarośniętych, zaniedbanych łąkach i pastwiskach przeplatanych uprawnymi polami. 

 


 

 

Jaki jest tryb życia cietrzewia?

Od wczesnej jesieni (wrzesień) cietrzewie żyją w stadach. W zimie rozbijają się na jednopłciowe stada. Żerują przez cały dzień, w nocy śpią na drzewach. Chętnie kąpią się w piasku. Cietrzew jest bardzo czujny, ma dobry słuch i wzrok i dla-tego niełatwo daje się podejść. Lot ma szybki i zwinny. W zimie, w okresie dużych mrozów i wysokich śniegów, cietrzew zakopuje się w śniegu

 




     Czym żywi się cietrzew ?

Cietrzew żywi się jagodami, owocami leśnymi, nasionami, zbożem, młodymi pędami, pączkami i liśćmi drzew oraz młodą zieleniną. Szczególnie lubi pączki brzeziny. Zjada również owady, mrówki i ślimaki. 



     Kiedy są lęgi cietrzewi?

Cieciorka zakłada gniazdo w krzakach, mchu, wrzosach, we wgłębieniu ziemi, które wyściela mchem, pierzem i źdźbłami trawy. W kwietniu - maju znosi 7- 10 jaj (żółte, brązowo nakrapiane) i wysiaduje przez 4 tygodnie. Młode rosną szybko i zdolne są do lotu już po dwóch tygodniach życia. Upierzenie zmieniają w październiku. Cietrzew żyje około 15 lat.

 

 

 
 

Jak odbywają się toki cietrzewi?

Toki cietrzewi trwają od końca marca do połowy maja. Odbywają się one grupowo (gromadami), na ziemi i na drzewach. Jako miejsce toków obierają sobie cietrzewie polany i halizny leśne lub wyręby, bądź też łąki w pobliżu krzaków. Toki rozpoczynają się w nocy około godziny 3. O wschodzie słońca następuje krótka przerwa (szabas), po czym trwają w dalszym ciągu do około godziny 8 rano. Odbywają się czasem także toki wieczorne, ale są one mniej intensywne. W czasie tokowania cietrzew wydaje dwa rodzaje głosów - czuczykanie i bulgotanie. Pierwszy głos podobny jest do fonetycznego brzmienia początkowej części jego nazwy: cziszy... cziszy..., a drugie do dalekiego gruchania grzywacza: rutturu... rutturu... urr... urr.. rutturu. W czasie tokowania kogut napręża skrzydła opuszczając je do ziemi, lirę rozpościera i unosi  prostopadle w górę, Szyję wyciąga równolegle do ziemi i w tej pozycji biega, podfruwa, podskakuje i w ogóle jest bardzo ruchliwy. Często wdaje się w walkę z innymi kogutami. Toki odbywają się przez cały okres ich trwania stale w jednym miejscu, chyba że kilkakrotnie zostały przerwane przez człowieka lub jastrzębia. Po okresie toków kogut zmienia upierzenie i dopiero we wrześniu uzyskuje pełną urodę. Stan pogody ma bardzo duży wpływ na przebieg toków, gdyż deszcz, wiatr, śnieg przerywają je.

 



Uwaga: W rozumieniu prawa cietrzew nie jest zwierzyną łowną


    



 


  Do pobrania  - "Komputerowy słownik gwary łowieckiej"  
       

 

 

 

Strona główna

 

osób odwiedziło strony tego serwisu

 © 2001-2013 Ryszard Łosiniecki