:: GŁUSZEC  (Tetrac urogallus) ::

 

     
Głuszec  (Tetrac urogallus)

Głuszec-kogut ma na głowie i szyi upierzenie ciemnopopielate, skrzydła mają odcień lekko brunatny, plecy czarno-popielate, brzuch czarny, gęsto poplamiony białymi piórkami. Na skrzydłach, w kąciku między tułowiem a barkiem, znajduje się biały trójkąt zwany lustrem. Pierś zielono połyskująca. Wachlarz (ogon) czarny, biało nakrapiany. Dziób żółtoszary, zakrzywiony, długości około 4-5 cm, pod dziobem sztywne, dłuższe pióra tworzą tzw. brodę. Oczy (zielniki) otoczone sfałdowaną, od góry szczególnie silnie, purpurową skórą tworzącą czerwoną brew (tzw. korale), które silnie nabrzmiewają w okresie toków. Nogi obrośnięte piórami (nogawice). We wrześniu palce nóg dostają z boków rząd drobnych zrogowaciałych piórek, które ułatwiają mu chodzenie po śniegu, gdyż tworzą większą powierzchnię nóg i chronią przed zapadaniem się. Na wiosnę przed tokami piórka te odpadają.

 

Jaka jest wielkość głuszca?

 

Kogut ma długość do 100 cm, w tym ogon 30 cm; rozpiętość skrzydeł do 140 cm, masa 3,5 - 5,5 kg. Kura jest znacznie mniejsza, ma długość do 70 cm, w tym ogon 20 cm; rozpiętość skrzydeł do 95 cm i masa do 3 kg.

 

 

Głuszyca ma upierzenie ciemnobrunatne z rdzawopłowymi, poprzecznymi pręgami i białymi plamami. Dziób ma słabszy i korale mniejsze. Różnica w upierzeniu koguta i kury pozwala na łatwe rozróżnienie płci tego ptaka.

 

 

W jakich warunkach terenowych przebywa głuszec?

Głuszec bytuje najchętniej w dzikich partiach lasu na równinach i w górach, z dala od siedzib ludzkich. Lubi lasy przecinane strumykami o dnie żwirowatym lub otoczone mokradłami, niejednolite tak pod względem rodzaju drzew, jak i wieku. Najchętniej przebywa w starym lesie iglastym, w szczególności sosnowym, którego pojedyncze drzewa górują nad terenem. Głuszce występują w Puszczy Augustowskiej, Solskiej, Beskidzie Śląskim i Beskidzie Żywieckim, w Bieszczadach i Sudetach.




  Kiedy odbywają się lęgi głuszców?

W kwietniu - maju głuszka znosi 6-10 jaj (rzadko więcej), które następnie wysiaduje przez 4 tygodnie. Kura znosi jaja w gnieździe, które robi w małym wgłębieniu ziemi, często w pobliżu ścieżek i dróg, w zasadzie jednak wśród traw, paproci lub krzewów. Jaja są wielkości kurzych, szarozielonkawe lub żółtawe, upstrzone brunatnymi i czarnymi kropkami. Młode żywią się mrówczymi jajami i owadami. Rosną dość szybko i już po dwóch tygodniach życia próbują lotu.

 



  Czym żywi się głuszec?

Głuszec żywi się jagodami, pączkami i liśćmi drzew, najchętniej osiki, igliwiem sosny, jodły, modrzewia, owadami, mrówczymi jajami, poczwarkami i ślimakami. Poza tym żywi się także ziarnem zbóż. Połyka również małe kamyki, które w jego żołądku stanowią jakby małe żarna ułatwiające trawienie.


 



Jak odbywają się toki głuszców?

Toki zaczynają się w końcu marca i trwają przez kwiecień, w górach do połowy maja. Tokowiska są z roku na rok w tym samym miejscu. Miejscem toków na nizinach są pagórki z wysokopiennym drzewostanem, wśród mokradeł lub na mokradłach porośniętych karłowatą sosną, a w górach - wysokopienny drzewostan, zwłaszcza przerzedzony. Kogut tokuje zazwyczaj na drzewach górujących nad terenem (na sosnach, jodłach, rzadziej na bukach). Toki odbywają się tylko wcześnie rano, ale niekiedy wieczorem koguty też grają, lecz krótko (w końcowym okresie toków wieczorna gra jest intensywniejsza). Pogoda ma wpływ na przebieg toków, gdyż w wietrzne lub mroźne poranki koguty grają słabiej. Ciepły, spokojny deszcz, a nawet śnieg nie przeszkadza w tokach. W okresie toków koguty o zachodzie słońca obierają sobie drzewa w miejscu, gdzie mają odbyć toki, i tam zlatują, nocując na nich (zapady), Każdy kogut tokuje w innym miejscu (pojedynczo) i jeżeli znajdzie się tam drugi kogut, wywiązuje się między nimi walka, w której mocniejszy wypędza słabszego. Nad ranem, jeszcze przed wschodem słońca (około l/5 godziny), kogut rozpoczyna swą grę. Tokuje cichym głosem (słyszalnym w sprzyjających warunkach do 300 kroków), lecz czyni to z takim napięciem, że w czasie ostatniej (czwartej) zwrotki pieśni jest głuchy nawet na strzał. W czasie gry kogut przybiera różne pozy, podnosi i roztacza wachlarz, wyciąga szyję do góry, opuszcza skrzydła, powtarza te ruchy przy każdej pieśni. Chodzi po gałęzi i gra na zmianę. Przeważnie po dłuższym już graniu kogut zlatuje na ziemię i tutaj gra dalej oraz depcze kury.

Stare koguty grają także w jesieni, ale tylko w ciągu kilku dni.

 

Z ilu i jakich części składa się pieśń głuszca?

Pieśń głuszca składa się z czterech części, które następują bezpośrednio po sobie, tworząc jedną całość. Jedna pieśń trwa kilka sekund. W ciągu porannych toków kogut powtarza swoją pieśń do 200 razy. Pierwsza część pieśni to klapanie podobne do dźwięku kastanietów lub do uderzeń dwóch kijów o siebie albo dalekiego klekotu bociana. Dźwięk ten powtarza się 5-15 razy i trwa około 4 s. Klapanie przechodzi następnie w trelowanie (trwa około 2 s), które dalej zmienia się w pojedynczy, silny ton, podobny do odgłosu towarzyszącego wyciąganiu korka z butelki, zwany tonem głównym lub korkowaniem. Bezpośrednio, po tym następuje ostatnia część tzw. szlifowanie. Są to dźwięki podobne do ostrzenia kosy o kamień. W czasie tej ostatniej części, która trwa 3-5 s, ptak jest prawie zupełnie głuchy. Nie jest to właściwie głuchota, ale niereagowanie na huk wystrzału lub na hałas kroków prawdopodobnie na skutek zamknięcia przewodu ucha lub zlanie się zewnętrznych odgłosów z głosem wydawanym przez ptaka i przez to nieodróżnianie ich. To przytępienie słuchu nie u każdego ptaka jest jednakowe.

Pieśń głuszca ma pewne odrębności co do czasu trwania poszczególnych części i ich brzmienia, np. występuje zatarcie trzeciej części - korkowania.



Jaki jest tryb życia głuszca?

Głuszce, poza starymi kogutami, żyją w stadach od lata do połowy lutego, potem stada rozpadają się. W ciągu dnia głuszec przebywa na ziemi w poszukiwaniu żeru, na noc wzlatuje na drzewo i tam pozostaje do świtu. Lot głuszca jest zwinny, szybki i niezbyt daleki. Głuszec ma wyjątkowo dobry słuch i nawet drobny szelest lub trzask gałązki powoduje jego ucieczkę.

Uwaga: Zgodnie ze stanem prawnym głuszec nie jest zwierzyną łowną
 

    


 

Quiz dotyczący głuszca

 


  Do pobrania  - "Komputerowy słownik gwary łowieckiej"  
       

 

 

 

Strona główna

 

osób odwiedziło strony tego serwisu

 © 2001-2013 Ryszard Łosiniecki